Öğretime Yönelik Duyuşsal Farkındalık Ölçeği

Bilal DUMAN, Ali YAKAR

Abstract


Bu çalışmada, üniversite öğrencilerinin öğretime yönelik duyuşsal farkındalık düzeylerini belirlemek için bir ölçek geliştirilmesi amaçlanmıştır. Çalışma grubunu, Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi Eğitim Fakültesi’nde öğrenim gören 386 öğretmen adayı oluşturmaktadır. Ölçeğin geliştirilmesi sürecinde, alan yazın tarama, madde havuzu oluşturma, uzman görüşleri alma, ön deneme çalışması yapma, ana uygulama, geçerlilik ve güvenilirlik analizleri yapma işlemleri gerçekleştirilmiştir. Açımlayıcı ve doğrulayıcı faktör analizleri ile madde analizleri sonucunda, ölçekte 37 madde yer almıştır. Bu analizlerin sonucunda ölçeğin, tek boyutlu fakat 5 faktörlü bir yapıya sahip olduğu ve doğrulayıcı faktör analizi sonucunda ölçeğin beşli faktör yapısının doğrulandığı görülmüştür. Bu faktörler, sırasıyla “Alma” (7 madde), “Tepkide Bulunma” (9 madde), “Değer Verme” (8 madde), “Örgütleme” (7 madde) ve “Kişilik Haline Getirme” (6 madde) olarak adlandırılmıştır. Ölçek maddelerinin faktör yükleri ,506-,837 arasında değişmektedir. Ölçek maddelerinde %27’lik alt-üst grupların ortalamaları arasındaki farkların anlamlı olduğu bulunmuştur. Tüm ölçeğe ait Cronbach Alpha iç tutarlılık katsayısı, α=,896’dır. Bu bulguların, ölçeğin geçerliliği ve güvenilirliği için tatmin edici kanıtlar olduğu ifade edilebilir.

Anahtar Kelimeler: Duyuşsal farkındalık, öğretim, ölçek, güvenilirlik, geçerlilik.


Full Text:

Summary Full Text

References


Acat, M. B., Karadağ, E. ve Kaplan, M. (2012). Kırsal bölgelerde fen ve teknoloji dersi öğrenme ortamları: yapılandırmacı öğrenme açısından bir değerlendirme çalışması. Dicle Üniversitesi Ziya Gökalp Eğitim Fakültesi Dergisi, 18, ss. 106-119.

Akbaba-Altun, S. (2003). Eğitim yönetimi ve değerler. Değerler Eğitimi Dergisi, 1 (1), 7-18.

Alogan, Y. (1999). Psikolojiye giriş (Çev.). Ankara: Arkadaş Yayınları.

Aslan, M. (2011). İlköğretimde karakter eğitimi ve öğrencilere kazandırılması gereken değerler. Yüksek Lisans Tezi. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Eskişehir.

Aslan, Ş. (2009). Duygusal zekâ ve dönüşümcü, etkileşimci liderlik. Ankara: Nobel Yayın Dağıtım.

Aydın, M. (2003). Gençliğin değer algısı: Konya örneği. Değerler Eğitimi Dergisi, 1 (3), 121-144.

Aydın, M. Z. (2008). Ailede çocuğun ahlak eğitimi. Ankara: Nobel Yayın Dağıtım.

Aytaç, Ö. (2003). Bilincin sosyolojik analizi. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi. [Erişim tarihi: 14.05.2012]. http://www.e-sosder.com/dergidetay.php?id=90

Bacanlı, H. (2006). Duyuşsal davranış eğitimi. Ankara: Nobel Yayın Dağıtım.

Bajgar, J., Ciarrochi, J., Lane, R. D. ve Deane, F. P. (2005). Development of the Levels of Emotional Awareness Scale for Children (LEAS-C). British Journal of Developmental Psychology, 23, 569–586.

Balaban-Salı, J. (2006). Tutumların öğretimi. (Ed. Ali Şimşek). İçerik türlerine dayalı öğretim. Ankara: Nobel Yayın Dağıtım, s. 133-162.

Barak, A. (1990). Counselor training in empathy by a game procedure. Counselor Education and Supervision, 29.

Barchard, K. A., Bajgar, J., Leaf, D. E. ve Lane, R. D. (2010). Computer scoring of the levels of emotional awareness scale. Behavior Research Methods, 42 (2), 586-595.

Battistich, V. (2005). Character education, prevention and positive youth development. D. C.: Character Education Partnership.

Baysal, A. C. (1981). Sosyal ve örgütsel psikolojide tutumlar. İstanbul: İstanbul Üniversitesi, İşletme Fakültesi Yayınları.

Bloom, B. S. (1956). (Ed.) Taxonomy of educational objectives. Handbook I: Cognitive domain. Longman: Green and Company, New York.

Bloom, B. S. (1976). Human characteristics and school learning. New York: McGraw-Hill.

Bolin, A. U., Khramtsova, I. ve Saarnio, D. (2005). Using student journals to stimulate authentic learning: Balancing Bloom's cognitive and affective domains. Teaching of Psychology, 32/3, pp. 154-159.

Büyüköztürk, Ş. (2005). Sosyal bilimler için veri analizi el kitabı: İstatistik, araştırma deseni SPSS uygulamaları ve yorum (5. bs). Ankara: Pegem A Yayıncılık.

Combs, A. W. (1982). Affective education or none at all. Educational Leadership, Vol. 39 Issue 7, p. 494.

Cüceloğlu, D. (1999). Yeniden insan insana. İstanbul: Remzi Kitabevi.

Cüro, E. (2009). Sosyal bilgiler öğretim programının toplumsal ihtiyaçları karşılama düzeyine ilişkin öğretmen görüşlerinin değerlendirilmesi. Yüksek Lisans Tezi, Fırat Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Elazığ.

Çam, O. ve Engin, E. (2006). Psikiyatri kliniğinde çalışan hemşirelerde farkındalık eğitiminin bireysel performans standartlarına etkisi. Anadolu Psikiyatri Dergisi, 7. Sayı, ss. 82-91.

Çüm, S. ve Koç, N. (2013). Türkiye’de psikoloji ve eğitim bilimleri dergilerinde yayımlanan ölçek geliştirme ve uyarlama çalışmalarının incelenmesi, Eğitim Bilimleri ve Uygulama, 12 (24), 115-135.

Delice, A. ve Ergene, Ö. (2015). Ölçek geliştirme ve uyarlama çalışmalarının incelenmesi: Matematik eğitimi makaleleri örneği. Karaelmas Journal of Educational Sciences, 3, 60-75.

Demirel, Ö. (2011). Kuramdan uygulamaya eğitimde program geliştirme. 17. baskı, Ankara: Pegem Akademi.

Demirel, Ö. ve Ün, K. (1987). Eğitim terimleri. Ankara: Şafak Matbaası.

Dökmen, Ü. (2000). Farkına varmak. Yarına kim kalacak evrenle uyumlaşma sürecinde var olmak, gelişmek, uzlaşmak. İstanbul: Sistem Yayıncılık, Birinci Basım, ss. 122-139.

Duman, B. (2002). Süreç temelli öğretimin ilköğretim 6. sınıf sosyal bilgiler öğretiminde öğrencilerin akademik başarısı ve kalıcılığı üzerindeki etkileri. Doktora Tezi. Çukurova Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Adana.

Duman, B. (2009). Neden beyin temelli öğrenme? 2. baskı. Ankara: Pegem Akademi.

Education for Affective Development. (1992) – A guidebook on programmes and practises. UNESCO Principal Regional Office for Asia and the Pacific, Thailand.

Eiss, A. F. ve Harbeck, M. B. (1969). Behavioral objectives in the affective domain. Washington, D. C.: National Science Supervisors Association.

Eker, M. (1996). Bilinç olgusunun her aşamasında ve dışavurumun her düzeyinde insana özgü egzistansiyal bir kalite olarak soyutlamanın özne ile nesne arasındaki bilişsel-duyuşsal denge bağlamında ontolojik çözümlemesi. Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayımlanmamış Sanatta Yeterlilik Tezi, Samsun.

Erden, M. ve Akman, Y. (2001). Gelişim ve öğrenme. Ankara: Arkadaş Yayınevi.

Erkuş, A. (1998). Goleman’ın “duygusal zekâ” görüşünün psikometrik açıdan eleştirisi ve dinamik etkileşimsel model önerisi. Türk Psikoloji Yazıları, 1(1) 31-40.

Erkuş, A. (2003). Psikometri üzerine yazılar. Ankara: Türk Psikologlar Derneği Yayınları No: 24.

Eysenck, H., Arnold, J. ve Meili, W. R. (1972). Encyclopedia of psychology. Fontana/Collins.

Gable, R. K. ve Wolf, M. B. (1993). Instrument develpoment in the affective domain: Measuring attitudes and values in corporateand school setting. (2nd Edition), Kluwer Academic Publishers, Boston-Dordrecht-London.

Gardner, H. (1993). Frames of mind, the theory of multiple intelligence. New York: Basic Books.

Gardner, H. (1999). Multiple intelligence. (Çev.: M. Tüzel). İstanbul: Enka Okulları Eğitim Dizisi.

Goleman, D. (1995). Duygusal zekâ. (Çev.: Banu Seçkin Yüksel). İstanbul: Varlık Yayınları.

Gömleksiz, M. N. ve Kan, A. Ü. (2012). Eğitimde duyuşsal boyut ve duyuşsal öğrenme. Turkish Studies - International Periodical For the Languages, Literature and History of Turkish or Turkic, Volume 7/1 Winter, p.1159-1177.

Gündüz, M. (1995). Hoşgörü ve eğitim toplantısı I. Yayına Hazırlayan: İnayet Pehlivan. Ankara: UNESCO Türkiye Milli Komisyonu ve Ankara Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Fakültesi Ortak Yayın No: 2.

Gürüz, D. ve Temel-Eğinli, A. (2008). İletişim becerileri: Anlamak, anlatmak, anlaşmak. Ankara: Nobel Yayın Dağıtım.

Hansen, K. (2009). Strategies for developing effective teaching skills in the affective domain strategies. ProQuest Education Journals, 23, 1, ss. 14.

Hatcher, S. I., Nadeau, M. S., Walsh, I. K., Reynolds, M., Galea, J. ve Marz, K. (1994). The Teaching empathy for high school and college student: Testing Rogerian methods with the interpersonal reactivity index. Adolescence, 29 (116).

Hilgard, E. R. (1990). Hilgard’s introduction to psychology. 12. Edition. Harcourt Brace and Company.

Hoşgörür, V. (2007). Eğitimin toplumsal temelleri. Eğitim Bilimine Giriş. (Ed: Özcan Demirel ve Zeki Kaya). ss. 129–160. Ankara: Pegem Yayıncılık.

Hunter, M. (2011). Perpetual self conflict: Self awareness as a key to our ethical drive, personal mastery, and perception of entrepreneurial opportunities. Contemporary Readings in Law and Social Justice. Vol. 3(2), pp. 96–137.

İçmez, S. (2009). Motivation and critical reading in efl classrooms: A Case of ELT preparatory students. Journal of Theory and Practice in Education, 5 (2): ss. 123-147.

Kagan, N., Schauble, P., Resnikoff, A., Danish, S. J. ve Krathwohl, D. R. (1969). Interpersonal process recall. Journal of Nervous and Mental Disease, 148 (4), ss. 365-74.

Kağıtçıbaşı, Ç. (1992). İnsan ve insanlar. psikoloji, psikiyatri. Dizi no:1. İstanbul: Evrim Basım Yayım Dağıtım.

Kan, A. Ü. (2012). Sosyal bilgiler dersinde bireysel ve grupla zihin haritası oluşturmanın öğrenci başarısına, kalıcılığa ve öğrenmedeki duyuşsal özelliklere etkisi. Doktora Tezi. Fırat Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Elazığ.

Kara, A. (2003). Duyuşsal boyut ağırlıklı bir programın öğrencilerin duyuşsal gelişimine ve akademik başarısına etkisi. Doktora Tezi. Fırat Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Elazığ.

Karslı, M. D. (2010). Eğitim bilimlerine giriş. 3. baskı, Ankara: Pegem Akademi.

Kaya, A. (2010). Kişilerarası ilişkiler ve etkili iletişim. Ankara: Pegem Akademi.

Keller, J. M. (1987). Development and use of the ARCS model of ınstructional design. Journal of Instructional Development, Vol. 10, Number 3, Springerlink.

Keller, J. M. ve Burkman, E. (1993). Motivation principles. Instructional Message design (Ed. Fleming, M. ve Howard, L.) içinde. New Jersey: Educational Technology Publications, 2. Baskı, Inc. Englewood Cliffs.

Kılıç, A. (2002). Duyuşsal alan özellikleri ve bireye kazandırılması. Eğitim Araştırmaları Dergisi, sayı 8, s. 153-164,

Kızılçelik, S. ve Erjen, Y. (1992). Açıklamalı sosyoloji sözlüğü. Ankara: Saray Yayınları.

Krathwohl, D. R., Bloom, B. S. ve Masia, B. B. (1964). Taxonomy of educational objectives. The classification of educational goals. Handbook II: Affective domain. New York: Longman.

Main, R. G. (1993). Integrating motivation into the instructional design process. Educational Technology. 33(12), 37-41.

Malmivuori, M. L. (2001). The Dynamics of affect, cognition and social environment in the regulation of personal learning processes: The Case of mathematics. University of Helsinki Department of Education Research Report 172, Finland: Helsinki University Press.

Mayer, J. D. ve Salovey, P. (1990). Emotional intelligence. Baywood Publishing Co. Inc.

McCloskey, L. (2000). Posttraumatic stress in children exposed to family violence and single event trauma. Journal of American Academy of Child and Adolescent Psychiatry, 39, 108-115.

Meador, B. D. ve Rogers, R. (1984). Person-centered therapy. (Ed. R. J. Corsini ve D. Wedding). Current Psychotherapies. Illinois: F. E. Peacock Publishing.

Milli Eğitim Bakanlığı (MEB). (2012). – www.meb.gov.tr [Erişim: 16.01.2012].

Milne, B. G. ve Kosters, H. G. (1984). The First Step is awareness (An assessment of educational needs in the affective domain in South Dakota). South Dakota State Department of Public Instruction, Pierre.

Oktay, A. S. (2007). İslam düşüncesinde ahlâkî değerler ve bunların global ahlâka etkileri. Değerler ve Eğitimi Uluslararası Sempozyumu, İstanbul: DEM.

Özçelik, D. A. (1998). Eğitim programları ve öğretim (Genel öğretim yöntemi). 4. Baskı, Ankara: ÖSYM Yayınları.

Özdamar, K. (1999). Paket programlar ile istatistiksel veri analizi. 2.bs. Eskişehir: Kaan Kitabevi.

Seçer, İ. (2013). SPSS ve Lisrel ile pratik veri analizi. Ankara: Anı Yayıncılık.

Reynolds, W. ve Scott, B. (1999). Empathy: A crucial component of the helping relationship. Journal Of Psychiatric And Mental Health Nursing, 6, 363-370.

Russell, M. (2004). The Importance of the affective domain in further education classroom culture. Research in Post - Compulsory Education, 9/2, pp. 249- 270.

Senemoğlu, N. (2009). Gelişim, öğrenme ve öğretim. Ankara: Pegem Akademi Yayıncılık.

Sherif, M. ve Sherif, C. W. (1996). Sosyal psikolojiye giriş II. (Çev. Mustafa Atakay ve Aysun Yılmaz). İstanbul: Sosyal Yayınlar.

Şimşek, Ö. F. (2007). Yapısal eşitlik modellemesine giriş (Temel ilkeler ve Lisrel uygulamaları). Ankara: Ekinoks Eğitim Danışmanlık Hiz. ve Bas. Yay. Dağ. San. ve Tic. Ltd. Şti.

Tavşancıl, E. (2006). Tutumların ölçülmesi ve SPSS ile veri Analizi (3. Baskı). Ankara: Nobel Yayınları.

Tezbaşaran, A. (2008). Likert tipi ölçek hazırlama kılavuzu. Ankara: Türk Psikologlar Derneği Yayınları.

Thorndike, E. L. (1920). Intelligence and its uses. Harpers Magazine, 140, ss. 227-235.

Türk Dil Kurumu – Güncel Türkçe Sözlük. (2012). Online: www.tdk.gov.tr [Erişim: 12.04.2012].

Valett, R. E. (1974). Affective humanistic education: Goals, programs and learning activities. Belmont, CA: Lear Siegler Inc./Fearon Publication.

Vermunt, J. D. (1996). Metacognitive, cognitive and affective aspects of learning styles and strategies: A phenomenographic analysis. Higher Education, pp. 31, ss. 25-50.

Voltan-Acar, N. (2004). Ne kadar farkındayım?: Gestalt terapi. Ankara: Babil Yayıncılık.

Wight, A. R. (1971). Affective goals of education. ERIC Microfiche Nr. ED 069 733.

Woolfolk, A. E. (1998). Educational psychology. 7. Ed. Boston: Allyn and Bacon.

Yeşilkayalı, E. (1996). İlkokul 4. sınıf sosyal bilgiler dersinde problem çözme yönteminin öğrencilerin okul başarısı ve duyuşsal özellikleri üzerindeki etkisi. Dokuz Eylül Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, İzmir.


Refbacks

  • There are currently no refbacks.


e-ISSN: 2147-1606

Cumhuriyet International Journal of Education